{"id":3754,"date":"2026-03-15T13:26:11","date_gmt":"2026-03-15T13:26:11","guid":{"rendered":"https:\/\/busondakika.com.tr\/?p=3754"},"modified":"2026-03-15T13:26:12","modified_gmt":"2026-03-15T13:26:12","slug":"yenisehirde-mersinin-tarihine-yolculuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/busondakika.com.tr\/?p=3754","title":{"rendered":"Yeni\u015fehir\u2019de Mersin\u2019in tarihine yolculuk"},"content":{"rendered":"<p> Yeni\u015fehir Belediyesi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi \u2018Bellek S\u00f6yle\u015fileri\u2019nin Mart ay\u0131 konu\u011fu Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Yazar Abdullah Ayan oldu. Mersin\u2019in k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6yden uluslararas\u0131 ticaret merkezine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc tarihsel \u00f6rnekler ve belgelerle anlatan Ayan, \u00f6zellikle liman projeleri, Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki planlamalar ve Cumhuriyet d\u00f6neminde ya\u015fanan siyasi kararlar\u0131n kentin geli\u015fimini nas\u0131l etkiledi\u011fine de\u011findi.<\/p>\n<p>Yeni\u015fehir Belediyesi taraf\u0131ndan kentin k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131 gelece\u011fe ta\u015f\u0131mak amac\u0131yla d\u00fczenlenen \u2018Bellek S\u00f6yle\u015fileri\u2019nin be\u015finci bulu\u015fmas\u0131, Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Yazar Abdullah Ayan\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fti. Mersin\u2019in bir iskele kasabas\u0131ndan metropole d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hik\u00e2yesinin anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etkinli\u011fe ilgi yo\u011fundu.Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019nde d\u00fczenlenen \u201cD\u00fcnden Bug\u00fcne Mersin\u201d konulu s\u00f6yle\u015fiye; Yeni\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Abdullah \u00d6zyi\u011fit, DEVA Partisi Genel Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen,B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan Vekili H\u00fclya G\u00fcnel, Mersin Ticaret ve Sanayi Odas\u0131(MTSO) Ba\u015fkan\u0131 Hakan Sefa \u00c7ak\u0131r, MTSO Meclis Ba\u015fkan\u0131 Hamit \u0130zol ve \u00e7ok say\u0131da Sivil Toplum Kurulu\u015fu temsilcisi kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>BA\u015eKAN \u00d6ZY\u0130\u011e\u0130T: \u201cK\u00dcLT\u00dcR VE SANAT KENT\u0130N BELLE\u011e\u0130N\u0130 G\u00dc\u00c7LEND\u0130R\u0130R\u201d<\/strong><\/p>\n<p>S\u00f6yle\u015finin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda konu\u015fan Yeni\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Abdullah \u00d6zyi\u011fit, k\u00fclt\u00fcr ve sanat\u0131n kent ya\u015fam\u0131ndaki \u00f6nemine dikkat \u00e7ekti. \u00d6zyi\u011fit, Yeni\u015fehir\u2019i bir k\u00fclt\u00fcr ve sanat kenti haline getirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek, Bellek S\u00f6yle\u015fileri\u2019nin bu hedefin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ifade etti. Pandemi nedeniyle etkinliklere bir s\u00fcre ara verildi\u011fini hat\u0131rlatan \u00d6zyi\u011fit, yeniden ba\u015flayan programlarda her ay farkl\u0131 konuklar\u0131 a\u011f\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kentin ge\u00e7mi\u015fini anlatan en \u00f6nemli isimlerden birinin Abdullah Ayan oldu\u011funu belirten \u00d6zyi\u011fit, \u201cBug\u00fcn Mersin\u2019in 1900\u2019l\u00fc y\u0131llardan bu yana ge\u00e7irdi\u011fi evrimi en iyi anlatacak isimlerden biri olan Abdullah Ayan ile bir araday\u0131z. Yeni\u015fehir bir k\u00fclt\u00fcr ve sanat kentidir. Bellek s\u00f6yle\u015fileri de bu vizyonun bir par\u00e7as\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fclt\u00fcrel altyap\u0131s\u0131 ve ba\u011flar\u0131 olan \u00fclkeler y\u0131k\u0131lm\u0131yor; onlar dayanmay\u0131 ve m\u00fccadele etmeyi biliyor. Kentimizin ge\u00e7mi\u015fini \u00f6\u011frenmek, temelleri sa\u011flam bir topluluk olu\u015fturman\u0131n anahtar\u0131d\u0131r\u201d dedi.\u00a0<\/p>\n<p><strong>M\u0130LLETVEK\u0130L\u0130 EKMEN\u2019DEN BA\u015eKAN \u00d6ZY\u0130\u011e\u0130T\u2019E TE\u015eEKK\u00dcR<\/strong><\/p>\n<p>DEVA Partisi Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen ise, \u201c\u0130ki hususa de\u011finmek istiyorum. Birincisi altyap\u0131 hizmetleri belediyelerin yasal sorumlulu\u011fu ama belediyelerde fark\u0131ndal\u0131k yaratan, fark yatan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda k\u00fclt\u00fcr sanat i\u015fleri geliyor. Mersin siyasetini g\u00f6zlemledi\u011fim g\u00fcnden bu yana \u00e7ok rahatl\u0131kla \u015funu ifade edebilirim ki Yeni\u015fehir Belediyemiz k\u00fclt\u00fcr ve sanat alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerde bir ad\u0131m \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor ve bir fark\u0131ndal\u0131k yarat\u0131yor. Bu vesileyle hem\u015fehrilerimiz ad\u0131na Say\u0131n Ba\u015fkan&#8217;a te\u015fekk\u00fcr etmek istiyorum. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak eskiden k\u00fct\u00fcphanelerde ba\u015fucu kitaplar\u0131m\u0131z olurdu. \u00c7ok eski tarihlerde ansiklopediler, sonra \u00f6zel yaz\u0131lm\u0131\u015f eserler. \u015eimdi de ChatGPT var. Benim Mersin&#8217;de a\u00e7\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fum birka\u00e7 referans ki\u015fi var. Birisi de Abdullah Ayan a\u011fabey. Bir \u015feyi merak etti\u011fim de ge\u00e7mi\u015fe do\u011fru nas\u0131l olmu\u015f, o g\u00fcnden bu yana nas\u0131l gelmi\u015f kendisini aray\u0131p sorar\u0131m. Bir konuda bir \u015fey s\u00f6yleyecek oldu\u011funda yine son hali \u00fczerine mutlaka g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc al\u0131r\u0131m. Mersin&#8217;in yat\u0131r\u0131mlar\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, sanat\u0131 ve tarihi \u00fczerine ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck bir emek ile fikir i\u015f\u00e7isi kendisi. Sadece benim de\u011fil b\u00fct\u00fcn Mersin i\u00e7in bir ayakl\u0131 tarih ve anlat\u0131c\u0131 olan ve bir ba\u015fvuru referans ki\u015fisi olan Abdullah Bey bug\u00fcn bizimle bulu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in bir kere daha Say\u0131n Ba\u015fkan&#8217;a te\u015fekk\u00fcr ediyorum\u201d ifadelerini kulland\u0131.\u00a0<\/p>\n<p><strong>82 HANEL\u0130 K\u00d6YDEN D\u00dcNYA L\u0130MANINA<\/strong><\/p>\n<p>Sunumunda Mersin\u2019in tarihsel k\u00f6kenlerine de\u011finen Ayan, 17. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 gezgini Evliya \u00c7elebi\u2019nin kay\u0131tlar\u0131nda \u201cMersino\u011flu\u201d ad\u0131yla ge\u00e7en 82 haneli bir k\u00f6y olarak yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Mersin\u2019in b\u00fcy\u00fcmesinin en \u00f6nemli nedenlerinden birinin, Tarsus\u2019un liman \u00f6zelli\u011fini kaybetmesi oldu\u011funu ifade eden Ayan, Berdan Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 al\u00fcvyonlar\u0131n Tarsus Liman\u0131\u2019n\u0131 doldurdu\u011funu ve yeni bir liman ihtiyac\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Kazanl\u0131\u2019da liman kurulmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ancak b\u00f6lgenin yeterince korunakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Karaduvar ve Mersin \u00e7evresinde karar k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi. Ayan, Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin 19. y\u00fczy\u0131lda Mersin\u2019i Anadolu\u2019nun d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lan kap\u0131lar\u0131ndan biri olarak planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. O d\u00f6nemde Anadolu\u2019nun uluslararas\u0131 ticarete a\u00e7\u0131lan iki ana liman\u0131n\u0131n bulundu\u011funu belirten Ayan, bunlar\u0131n \u0130zmir ve Mersin oldu\u011funu ifade etti. \u0130zmir\u2019in daha \u00e7ok Ege b\u00f6lgesine ve s\u0131n\u0131rl\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine dayal\u0131 ihracata sahip oldu\u011funu s\u00f6yleyen Ayan, Mersin\u2019in ise Anadolu\u2019nun \u00e7ok geni\u015f bir hinterland\u0131na hitap edecek \u015fekilde tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Nafia Naz\u0131r\u0131 olan Ermeni k\u00f6kenli devlet adam\u0131 Halla\u00e7yan\u2019\u0131n Mersin Liman\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir proje haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ayan, s\u00f6z konusu projenin Deli\u00e7ay ile M\u00fcft\u00fc Deresi aras\u0131nda bir liman tasar\u0131m\u0131 i\u00e7erdi\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n<p><strong>L\u0130MAN PROJES\u0130 SAVA\u015eLARA TAKILDI<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rlanan liman projesinin uygulanma a\u015famas\u0131na geldi\u011fi s\u0131rada Osmanl\u0131\u2019da y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011fi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ayan, g\u00f6reve gelen Maliye Naz\u0131r\u0131 Mehmet Cavit Bey\u2019in de Mersin\u2019i ziyaret etti\u011fini ve liman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131na dair b\u00fcy\u00fck bir umut yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Cavit Bey\u2019in Mersin\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada liman\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ifade etti\u011fini anlatan Ayan, o g\u00fcnlerde kentin b\u00fcy\u00fck bir heyecan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ancak I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flamas\u0131 nedeniyle proje hayata ge\u00e7irilemedi. Ayan, Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131ndan hemen \u00f6nce TBMM\u2019de Mersin Liman\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131m\u0131yla ilgili uzun tart\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlatt\u0131. Bir Frans\u0131z \u015firketinin liman\u0131 in\u015fa etmek i\u00e7in teklif sundu\u011funu ancak Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hemen ard\u0131ndan yabanc\u0131 bir \u015firkete imtiyaz verilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Bunun \u00fczerine liman\u0131n devlet taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verildi\u011fini ancak ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar nedeniyle projenin ertelendi\u011fini s\u00f6yledi. 1924 y\u0131l\u0131nda liman i\u00e7in b\u00fct\u00e7e ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak k\u0131sa s\u00fcre sonra \u00e7\u0131kan \u015eeyh Said \u0130syan\u0131 nedeniyle devletin kaynaklar\u0131n\u0131 farkl\u0131 alanlara y\u00f6nlendirmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Ayan, bu nedenle liman projesinin yeniden ertelendi\u011fini belirtti. Ayan, liman\u0131n yap\u0131m s\u00fcrecinin as\u0131l olarak 1950\u2019li y\u0131llarda h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u00d6zellikle d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131 Adnan Menderes ve TBMM Ba\u015fkan\u0131 Refik Koraltan\u2019\u0131n projeye b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verdi\u011fini belirten Ayan, liman\u0131n in\u015faat\u0131na 1954 y\u0131l\u0131nda ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 1958\u2019den itibaren gemilerin yana\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Ayan, Mersin Liman\u0131\u2019n\u0131n uzun s\u00fcre T\u00fcrkiye\u2019nin en derin, en geni\u015f arka sahaya ve en uzun r\u0131ht\u0131mlara sahip liman\u0131 oldu\u011funu da vurgulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>KENT PLANLAMASINDA JOHNSON PLANI<\/strong><\/p>\n<p>Sunumunda kent planlamas\u0131na da de\u011finen Ayan, 1930\u2019lu y\u0131llarda haz\u0131rlanan Johnson Plan\u0131n\u0131n Mersin, Adana ve Tarsus i\u00e7in \u00f6nemli bir vizyon ortaya koydu\u011funu s\u00f6yledi. Bu plana g\u00f6re Adana sanayi kenti, Mersin d\u0131\u015f ticaret merkezi, Tarsus ise dinlenme ve ya\u015fam alan\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak Ayan\u2019a g\u00f6re plan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131ran en \u00f6nemli unsur T\u00fcrkiye\u2019de h\u0131zlanan i\u00e7 g\u00f6\u00e7 oldu. Plan haz\u0131rlan\u0131rken Mersin\u2019in n\u00fcfusunun 1975 y\u0131l\u0131nda 75 bin olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, ger\u00e7ek n\u00fcfusun g\u00f6\u00e7lerle birlikte 350 bine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ayan, bu nedenle kentin plans\u0131z b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etti. Ayan, Mersin\u2019in tarih boyunca farkl\u0131 b\u00f6lgelerden g\u00f6\u00e7 alan kozmopolit bir \u015fehir oldu\u011funu belirterek, bu \u00f6zelli\u011fin kentin k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yledi. Kentle\u015fme sorunlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zl\u0131 g\u00f6\u00e7ten kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Ayan, buna ra\u011fmen Mersin\u2019in T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli ticaret ve liman kentlerinden biri olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Bellek S\u00f6yle\u015fileri, her ay \u00fclkenin ve kentin ge\u00e7mi\u015fine tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f isimleri ve uzmanlar\u0131 Mersinlilerle bulu\u015fturmaya devam edecek.<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni\u015fehir Belediyesi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi \u2018Bellek S\u00f6yle\u015fileri\u2019nin Mart ay\u0131 konu\u011fu Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Yazar Abdullah Ayan oldu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-3754","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3754"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3756,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3754\/revisions\/3756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}