\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi\u2019nce bu y\u0131l \u2018Demans\u0131n Erken Te\u015fhisine Multidisipliner Yakla\u015f\u0131m\u2019 ana temas\u0131yla d\u00fczenlenen 14. Kognitif N\u00f6robilim ve 4. N\u00f6roteknoloji Kongresi, \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP Sa\u011fl\u0131k Yerle\u015fkesi \u0130bn-i Sina Oditoryumu’nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Demans\u0131n erken belirtilerini ele veren yeni ke\u015fifler ile erken tan\u0131da rol alan son geli\u015fmelerin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kongre, alan\u0131nda uzman isimleri bir araya getirdi.<\/p>\n
Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan:\u00a0\u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda psikiyatrik hastal\u0131klar\u0131n tan\u0131mlanma bi\u00e7imi k\u00f6kten de\u011fi\u015fecek\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, NP\u0130STANBUL Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan,\u00a0\u015fu anda yapay zek\u00e2 ve dijital devrim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 aktard\u0131. Sanayi devriminin daha yava\u015f bir de\u011fi\u015fime yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak dijital devrimin \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc beraberinde getirdi\u011fini ifade eden\u00a0Prof. Dr. Tarhan, \u201cBu h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fim, klinik alanlar\u0131 ve t\u0131bbi hastal\u0131klar\u0131 da etkiliyor. Bir\u00e7ok n\u00f6ropsikiyatrik hastal\u0131k yeniden tan\u0131mlan\u0131yor.\u201d dedi.<\/p>\n Bug\u00fcne kadar hastal\u0131klar\u0131 tan\u0131mlarken kullan\u0131lan sistemlerin daha \u00e7ok anatomik temelli oldu\u011funu hat\u0131rlatan Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u015eizofreni, demans gibi tan\u0131lar, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde anatomik bilgiler \u00fczerinden ele al\u0131n\u0131yordu. Ancak art\u0131k yaln\u0131zca anatomik ba\u011flant\u0131lar de\u011fil, fonksiyonel ba\u011flant\u0131lar da \u00f6l\u00e7\u00fclebilir h\u00e2le geldi. Biyobelirte\u00e7ler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, epigenetik etkiler \u00f6l\u00e7\u00fclebiliyor ve gen ifadesindeki de\u011fi\u015fimler izlenebiliyor. T\u00fcm bunlar, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda psikiyatrik hastal\u0131klar\u0131n tan\u0131mlanma bi\u00e7imini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirecek. \u00d6rne\u011fin \u2018\u015fizofreni\u2019 demek yerine, beynin amigdala ile prefrontal b\u00f6lgesi aras\u0131ndaki ya da farkl\u0131 b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 bozukluklar\u0131 \u00fczerinden tan\u0131mlamalar yap\u0131labilecek.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Prof. Dr. Tarhan: \u201cN\u00f6robilimi ka\u00e7\u0131ran, tarihsel olarak geride kal\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeni bir beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemi olarak elektromanyetik tomografinin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201c\u00d6nce X-ray temelli tomografi, ard\u0131ndan manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme teknikleri geli\u015fmi\u015fti. \u015eimdi ise elektromanyetik tomografi, beyindeki elektriksel haritalamalar\u0131 ortaya koyuyor. B\u00f6ylece hastal\u0131klarla beynin fonksiyonel ba\u011flant\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkileri \u00f6l\u00e7ebilir h\u00e2le geldik.\u201d dedi.<\/p>\n T\u00fcm bunlar\u0131n, t\u0131pta ve \u00f6zellikle psikiyatride ciddi bir paradigma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne i\u015faret etti\u011fini dile getiren Prof. Dr. Tarhan, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cN\u00f6robilimi ka\u00e7\u0131ran, tarihsel olarak geride kalacakt\u0131r. \u0130nsan davran\u0131\u015f\u0131yla ilgilenen biri bu geli\u015fmeleri ka\u00e7\u0131r\u0131rsa, bu h\u0131zl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r. Son y\u0131llarda psikiyatride dikkat \u00e7eken konulardan biri de \u2018Default Mode Network\u2019. Biz buna \u2018anlam a\u011f\u01312\u2019da diyoruz; benlik alg\u0131s\u0131yla ili\u015fkilidir. Bu a\u011f i\u00e7inde, paryetal lobun medial b\u00f6lgesinde yer alan precuneus adl\u0131 yap\u0131 \u00f6zellikle dikkat \u00e7ekiyor. Precuneus\u2019un benlik alg\u0131s\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu olduk\u00e7a \u00f6nemli ve yeni bir bilgi.\u201d \u00a0\u00a0<\/p>\n Tarhan: \u201cY\u00fczde 90\u2019a yak\u0131n do\u011frulukla tespit eden yaz\u0131l\u0131mlar geli\u015ftirdik\u201d<\/strong><\/p>\n Bilin\u00e7le ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar da bu alan\u0131 destekliyor diyen Tarhan, \u201cAnestezi uyguland\u0131\u011f\u0131nda bu b\u00f6lgenin aktivitesi bask\u0131lan\u0131yor ve bilin\u00e7 kayb\u0131 ger\u00e7ekle\u015fiyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu b\u00f6lgenin bilin\u00e7le do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu geli\u015fmelerin tamam\u0131, tan\u0131 ve tedavi s\u00fcre\u00e7lerinde yeni yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor. \u00d6zellikle geli\u015ftirdi\u011fimiz ve patentini ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u2018NP modeli\u2019 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli. Beynin elektriksel fonksiyonlar\u0131n\u0131, elektromanyetik dalgalar\u0131 ve yapay zek\u00e2y\u0131 kullanarak hastal\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirebiliyoruz. \u00d6rne\u011fin obsesif kompulsif bozuklu\u011fu (OKB), hastay\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmeden, normal pop\u00fclasyonla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak y\u00fczde 90\u2019a yak\u0131n do\u011frulukla tespit edebilen yaz\u0131l\u0131mlar geli\u015ftirdik. \u015eimdi hastal\u0131klarda y\u00fczde 90 oran\u0131nda tan\u0131y\u0131 do\u011frulama, yapay zeka ile beyin dalgalar\u0131n\u0131n okunmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn hale geldi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u00e2len devam ediyor. Bu nedenle yapay zek\u00e2y\u0131 herkesin \u00f6\u011frenmesi ve anlamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Prof. Dr. Tarhan: \u201cYapay zek\u00e2 bug\u00fcn pop\u00fcler h\u00e2le gelmi\u015f olsa da biz bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u0131llar \u00f6ncesinden ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131k\u201d<\/strong><\/p>\n Bu konuya verilen \u00f6nemin yeni olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201c2008\u2019li y\u0131llardan itibaren bu alana y\u00f6neldik. 2017 y\u0131l\u0131nda derin \u00f6\u011frenme \u00fczerine bir laboratuvar kurmak istedik. Bu kapsamda bir proje haz\u0131rlad\u0131k. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta b\u00fcy\u00fck bir ilgi g\u00f6rd\u00fc; ancak s\u00fcre\u00e7 ilerlerken beklenmedik \u015fekilde durdu. Daha sonra Ankara\u2019da N\u00d6ROM adl\u0131 bir merkez kuruldu. \u0130\u00e7eri\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bizim haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z projeyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyordu. Elbette devletimizin b\u00f6yle bir merkez kurmas\u0131 sevindiricidir; ancak proje fikrinin bize ait oldu\u011funu da belirtmek isterim.\u201d dedi.<\/p>\n N\u00f6roteknolojide g\u00fc\u00e7l\u00fc konum<\/strong><\/p>\n 2019 y\u0131l\u0131nda \u2018Hesaplamal\u0131 Psikiyatri\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla haz\u0131rlanan \u00e7al\u0131\u015fmaya da de\u011finen Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmay\u0131 2020\u2019de Amerikan Psikiyatri Birli\u011fi Kongresi\u2019ne sunduk. Sunum kabul edildi ve b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rd\u00fc. Hatta y\u0131l\u0131n sunumu se\u00e7ildi. 2021 y\u0131l\u0131nda bu sunum, t\u00fcm d\u00fcnyada online olarak tekrar yay\u0131mland\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki yapay zek\u00e2 bug\u00fcn pop\u00fcler h\u00e2le gelmi\u015f olsa da biz bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u0131llar \u00f6ncesinden ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131k. Bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada n\u00f6roteknoloji alan\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konumday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcniversitemizin kurulu\u015f temas\u0131 buna dayan\u0131yor: n\u00f6robilim, genetik, sa\u011fl\u0131k, m\u00fchendislik ve bilgisayar bilimlerinin bir araya gelmesi. 2013 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Bilim ve Fikir Festivali de bu vizyonun bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. O d\u00f6nemde T\u00fcrkiye\u2019de bilim festivali yoktu. \u2018Neden bilim festivali yok?\u2019 diye yola \u00e7\u0131kt\u0131k ve bu etkinli\u011fi ba\u015flatt\u0131k. Bu y\u0131l 11.\u2019si d\u00fczenlenecek. Her y\u0131l y\u00fczlerce lise \u00f6\u011frencisi kat\u0131l\u0131yor. Bu festivalin amac\u0131, gelece\u011fin bilim insanlar\u0131n\u0131 ve potansiyel Nobel adaylar\u0131n\u0131 desteklemekti. Ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6steriyor ki insan beyni, \u00f6\u011frenmeyi e\u011flenceli ve disiplinli bir ortamda daha iyi ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Biz de bilimi e\u011flenceli h\u00e2le getirmek istedik ve bu yakla\u015f\u0131m b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rd\u00fc. \u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n Prof. Dr. Tarhan: \u201cArt\u0131k her \u015fey hesaplamal\u0131 ve matematik temelli ilerliyor\u201d<\/strong><\/p>\n Bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n gelece\u011fin t\u0131bb\u0131n\u0131, n\u00f6robilimini ve psikiyatrisini \u015fekillendirece\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201cArt\u0131k her \u015fey hesaplamal\u0131 ve matematik temelli ilerliyor. Matematik ile mant\u0131\u011f\u0131n birle\u015fmesi bilgisayar\u0131 do\u011furduysa, matematik ile psikiyatrinin birle\u015fmesi de yapay zek\u00e2y\u0131 do\u011furdu.\u201d dedi.<\/p>\n Eskiden bu alanda \u00e7al\u0131\u015fanlara \u2018fazla hayalci\u2019 denildi\u011fini kaydeden Prof. Dr. Tarhan, \u201cAncak bug\u00fcn bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fti. N\u00f6robilimle ilgilenenler, gelece\u011fi daha iyi yakalayacaklard\u0131r. Bu nedenle bu toplant\u0131ya kat\u0131lan herkesi vizyoner olarak g\u00f6r\u00fcyorum. N\u00f6roteknoloji ile kognitif n\u00f6robilimi birle\u015ftiren t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lara ve eme\u011fi ge\u00e7en herkese te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Art\u0131k n\u00f6roloji de klasik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 sorguluyor ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Prof. Dr. O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f: \u201cDemans’ta erken tan\u0131, geciktirilmi\u015f tan\u0131d\u0131r.\u201d<\/strong><\/p>\n Kongrenin ilk sunumunu \u2018Demansta Erken Tan\u0131 Kavram\u0131\u2019 konusunda ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi N\u00f6robilim Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131, NP\u0130STANBUL Hastanesi\u00a0N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f, \u201cDemans’ta erken tan\u0131, geciktirilmi\u015f tan\u0131d\u0131r.\u201d dedi ve bu kavram\u0131n, bir tecr\u00fcbenin eseri ve ayn\u0131 zamanda bir mesaj\u0131 oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n \u00d6ncelikle \u2018neden?\u2019 sorusunu sormak gerekti\u011fine de\u011finen\u00a0Prof. Dr. O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cDemans, genel olarak kronik zeminde olu\u015fmu\u015f bir sendromdur. T\u0131bbi anlamda esas olan, risk fakt\u00f6rlerinin ve demans \u00f6ncesi hastal\u0131k evrelerinin tan\u0131s\u0131d\u0131r. Demans kavram\u0131n\u0131n ortak i\u00e7 y\u00fczeyine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kronik seyirli bir sendrom oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve d\u00f6rt ana \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r; bilin\u00e7 korunmu\u015ftur, kognitif\/bili\u015fsel zay\u0131flama vard\u0131r, ki\u015filik ve davran\u0131\u015f anormalli\u011fi vard\u0131r, g\u00fcndelik ya\u015fam i\u015flevlerinde bozulma vard\u0131r.<\/p>\n Akut demans diye bir kavram yoktur. E\u011fer demansa benzeyen akut bir sendromla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z, akl\u0131n\u0131za ilk gelmesi gereken deliryumdur. Deliryum, psikiyatride demansla birlikte g\u00fcndeme gelir ve tedavisi m\u00fcmk\u00fcn ve ba\u015far\u0131l\u0131 olan bir sendromdur.<\/p>\n Demans\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirleyici fakt\u00f6rler aras\u0131nda; s\u00fcre fakt\u00f6r\u00fc, risk fakt\u00f6rleri, n\u00f6rodejenerasyon fakt\u00f6rleri ve demans potansiyeli ta\u015f\u0131yan hastal\u0131klar bulunur. Her demans\u0131n bir olu\u015fum s\u00fcresi, belirli risk fakt\u00f6rleri, n\u00f6rodejenerasyon a\u015famalar\u0131 ve hastal\u0131k fakt\u00f6rleri vard\u0131r.<\/p>\n \u2018Demanslarda erken tan\u0131, geciktirilmi\u015f tan\u0131d\u0131r\u2019 derken dayand\u0131\u011f\u0131m\u0131z fakt\u00f6rleri k\u0131saca g\u00f6zden ge\u00e7irecek olursak: Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda ileri ya\u015f, inme, travma, enfeksiyon, sistemik hastal\u0131klar ve psikiyatrik fakt\u00f6rler bulunurken, son 30-40 y\u0131lda genetik fakt\u00f6rler riskler aras\u0131nda ilk s\u0131raya yerle\u015fmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n Prof. Dr. Bar\u0131\u015f\u00a0Metin: \u201cErken tan\u0131da kantitatif EEG, g\u00f6zle fark edilemeyen ince de\u011fi\u015fiklikleri ortaya \u00e7\u0131karabilir\u201d<\/strong><\/p>\n Kongre kapsam\u0131nda sunum ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi\u00a0NP\u0130STANBUL Hastanesi N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Bar\u0131\u015f\u00a0Metin \u2018Demans\u0131n Erken Tan\u0131s\u0131nda EEG Biyobelirte\u00e7leri\u2019 konusunda bilgiler payla\u015ft\u0131.<\/p>\n EEG\u2019nin, asl\u0131nda \u00e7ok eski bir tetkik oldu\u011funu hat\u0131rlatan\u00a0Prof. Dr. Bar\u0131\u015f Metin, \u201cSon y\u0131llarda ise demans\u0131n erken tan\u0131s\u0131 i\u00e7in EEG biyobelirte\u00e7leri, \u00f6zellikle hesaplamal\u0131 uygulamalar, hesaplamal\u0131 n\u00f6robilim ve sinyal i\u015fleme biliminin g\u00fc\u00e7lenmesi ile yapay zek\u00e2 ve derin \u00f6\u011frenmenin kullan\u0131m\u0131na paralel olarak h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n Demansta EEG\u2019nin neden iyi bir tetkik oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayan Prof. Dr.\u00a0Metin, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201cEEG uygulamas\u0131 kolay, non-invaziv ve ucuz bir tetkiktir. Ayr\u0131ca beyin fonksiyonlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verir ve herhangi bir risk olu\u015fturmadan s\u0131k\u00e7a tekrar edilebilir. Kantitatif EEG y\u00f6ntemi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, beyin osilasyonlar\u0131 say\u0131sal veriye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve bir ki\u015finin osilasyonlar\u0131 veya EEG indeksleri, pop\u00fclasyonun normatif de\u011ferleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak artm\u0131\u015f veya azalm\u0131\u015f gibi istatistiksel \u00e7\u0131kar\u0131mlar yap\u0131labilir. Bu y\u00f6ntem, demans ile depresyon ayr\u0131m\u0131 gibi somut pratik problemleri \u00e7\u00f6zmede de ciddi d\u00fczeyde yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n Erken tan\u0131da kantitatif EEG, g\u00f6zle fark edilemeyen ince de\u011fi\u015fiklikleri ortaya \u00e7\u0131karabilir. EEG, genellikle g\u00f6zle analiz edilse de kantitatif y\u00f6ntem, erken d\u00f6nem farklar\u0131n\u0131 tespit etmemizi sa\u011flar. Ucuz ve kolay uygulanabilir oldu\u011fundan, tarama testi a\u00e7\u0131s\u0131ndan geni\u015f kitlelere uygulanabilir. Hasta takibi s\u0131ras\u0131nda bir\u00e7ok EEG kayd\u0131 yap\u0131labilir. B\u00f6ylece demansa \u00f6zg\u00fc bulgular ve ba\u015flang\u0131\u00e7 durumunun progresyonu takip edilebilir.<\/p>\n Demans\u0131n en temel EEG bulgular\u0131; yava\u015f dalgalar\u0131n (teta, delta) art\u0131\u015f\u0131 ve h\u0131zl\u0131 dalgalar\u0131n (alfa, beta) azalmas\u0131d\u0131r. Buna spektral kayma denir. Bu durum, klinik olarak demans hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f, fakat riski y\u00fcksek bireylerde de g\u00f6zlemlenebilir. Kantitatif EEG ile bu tablo s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr; delta ve teta dalgalar\u0131n\u0131n spektral g\u00fcc\u00fc artm\u0131\u015f, alfa ve beta dalgalar\u0131n\u0131n spektral g\u00fcc\u00fc azalm\u0131\u015f olarak g\u00f6sterilir.\u201d<\/p>\n Prof. Dr. Sultan Tarlac\u0131: \u201cLORETA, EEG sinyalini \u00fc\u00e7 boyutlu beyin yap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek sinyalin hangi beyin b\u00f6lgesinden geldi\u011fini tespit etmeyi sa\u011flar\u201d<\/strong><\/p>\n \u2018Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n Erken Tan\u0131s\u0131nda D\u00fc\u015f\u00fck \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc Beyin Eloktromanyetik Tomogrofisi (LORETA)\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir sunum ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Sultan Tarlac\u0131 ise EEG\u2019nin y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fan bir hik\u00e2yeye sahip olsa da yaz\u0131l\u0131mlar geli\u015ftik\u00e7e ve sinyal analizi y\u00f6ntemleri ilerledik\u00e7e g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bilgilerin giderek artt\u0131\u011f\u0131na de\u011findi.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc elektromanyetik tomografinin nispeten yeni oldu\u011funu dile getiren Prof. Dr. Tarlac\u0131,\u00a0\u201cKlasik bir EEG y\u00fcksek zamansal \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck sa\u011flar. Ancak uzun y\u0131llar, kaydedilen elektriksel aktivitenin esas kayna\u011f\u0131n\u0131n neresi oldu\u011fu bilinmemekteydi. EEG kay\u0131tlar\u0131, korteksteki bir\u00e7ok piramidal n\u00f6ronun elektriksel aktivitesini kaydeder. Elektrot say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rarak belirli beyin loblar\u0131n\u0131n veya b\u00f6lgelerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; \u00f6rne\u011fin frontal lobun \u00f6n ve arka k\u0131sm\u0131, temporal lobun \u00f6n ve arka k\u0131sm\u0131 veya orta hat gibi b\u00f6lgeler hakk\u0131nda fikir edinilebilir. Fakat bu sinyali beynin derin yap\u0131lar\u0131 ve fonksiyonel anatomisiyle ili\u015fkilendirmek uzun s\u00fcre zor olmu\u015ftur.\u201d dedi.<\/p>\n 1996 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilen LORETA y\u00f6ntemi ile bu sorunun a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Prof. Dr. Tarlac\u0131, konu\u015fmas\u0131nda \u015fu noktalara de\u011findi:<\/p>\n \u201cLORETA, matematiksel algoritmalar ve ileri hesaplamalar kullanarak d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc bir manyetik tomografi gibi i\u015flev g\u00f6r\u00fcr ve beynin derinliklerindeki elektriksel aktiviteyi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Normal \u015fartlarda EEG sinyali, d\u00fcz bir beyin y\u00fczeyi \u00fczerine yay\u0131l\u0131r. Ancak kafatas\u0131 ve beyin d\u00fcz bir yap\u0131 de\u011fildir; elipsoidal, \u00fc\u00e7 boyutlu bir yap\u0131ya sahiptir. LORETA tekni\u011fi, sinyali iki boyutlu yap\u0131dan \u00fc\u00e7 boyutlu beyin yap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bu sayede gelen sinyalin beyin derinliklerinde hangi anatomik b\u00f6lgeden kaynakland\u0131\u011f\u0131 tespit edilebilir ve alfa, beta, gama, delta, teta bantlar\u0131 \u00fczerinden ilgili beyin alan\u0131 belirlenebilir.<\/p>\n LORETA\u2019n\u0131n temel \u00f6zelli\u011fi, elektriksel sinyali yap\u0131sal anatomi \u00fczerine yerle\u015ftirip buradan fonksiyonu \u00e7\u0131karmakt\u0131r. \u00dc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n Edinilen bilgiler, fonksiyonel MR\u2019dan elde edilen verilerle de uyumludur. LORETA ile sinyalin kayna\u011f\u0131 ve hangi yap\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, hangi fonksiyonlar\u0131n kayboldu\u011fu anla\u015f\u0131labilir. Konumuz demans oldu\u011fundan, belirli networkler do\u011frudan demansla ili\u015fkilidir. \u00d6rne\u011fin dil networkleri, hipokampus, entorhinal korteks ve amigdaloid \u00e7ekirdek gibi yap\u0131lar haf\u0131za ve duygu ile ili\u015fkilidir. Sinyalin kaynaklar\u0131n\u0131 yap\u0131sal anatomi ile birle\u015ftirerek fonksiyon kayb\u0131 LORETA ile g\u00f6zlemlenebilir.<\/p>\n Erken te\u015fhis sorunu her zaman \u00f6nemlidir; prodromal evreyi yakalamak gerekmektedir.\u201d<\/p>\n Alan\u0131nda uzman isimler sunum ger\u00e7ekle\u015ftirdi!\u00a0<\/strong><\/p>\n Kongrede daha sonra NP\u0130STANBUL Hastanesi Klinik N\u00f6ropsikolog \u0130nci Birincio\u011flu\u00a0\u201cDemans\u0131n Erken Te\u015fhisinde N\u00f6ropsikolojik De\u011ferlendirme Testleri\u201d,\u00a0NP\u0130STANBUL\u00a0Hastanesi Radyoloji Uzman\u0131 Dr. Necati Alp Tabak\u00a0\u201cDemansta Erken Radyolojik Bulgular\u201d, NP\u0130STANBUL Hastanesi\u00a0T\u0131bbi Genetik Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Ye\u015fim \u00d6zdemir \u201cUnutkanl\u0131ktan Demansa Giden Yolda: Erken Tan\u0131da Genetik Ve Mitokondriyal G\u00f6stergeler\u201d, Prof. Dr. Erdin\u00e7 Dursun\u00a0<\/strong>\u201cDemansta Kan Biyobelirte\u00e7leri Ve Kullan\u0131m Ko\u015fullar\u0131\u201d, Prof. Dr. Duygu Gezen Ak\u00a0<\/strong>\u201cDemansta Beyin Omurilik S\u0131v\u0131s\u0131 Biyobelirte\u00e7leri\u201d,\u00a0Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Onur Erdem \u015eahin\u00a0\u201cDemans Tan\u0131s\u0131nda N\u00fckleer T\u0131p: Fdg-Pet \u0130le G\u00f6r\u00fcnt\u00fclemenin Klinik \u00d6nemi\u201d, Do\u00e7. Dr. \u00d6zg\u00fcl Ekmek\u00e7io\u011flu \u201cDemans Tan\u0131s\u0131nda N\u00fckleer T\u0131p: Di\u011fer Molek\u00fcler G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Y\u00f6ntemleri\u201d, Prof. Dr. L\u00fctf\u00fc Hano\u011flu \u201cYeni Geli\u015fen Hastal\u0131k Modifiye Edici Tedaviler I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Biyolojik Erken Tan\u0131ya Yakla\u015f\u0131m\u201d, NP\u0130STANBUL Hastanesi N\u00f6roloji Uzman\u0131\u00a0Dr. Celal \u015eal\u00e7ini \u201cDemansta N\u00f6romod\u00fclasyon Uygulamalar\u0131\u201d, \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi D\u00fczenleme Kurulu Sekreteri Dr. Psk. Shams Farhad \u201cAmnestik Hafif Bili\u015fsel Bozuklukta (Ahbb) \u0130\u015flevsel Beyin Ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131\u201d ve Uzm. M\u00fch. Sahar Taghizadeh Makouei \u201cDemans\u0131n Erken Te\u015fhisinde Yapay Zek\u00e2 Uygulamalar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 sunumlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdiler.<\/p>\n Toplu foto\u011fraf \u00e7ekimi yap\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n Kongreye sunumlar\u0131yla katk\u0131 sa\u011flayan konu\u015fmac\u0131lara te\u015fekk\u00fcr belgesi takdim edildi ve toplu foto\u011fraf \u00e7ekimi ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi\u2019nce bu y\u0131l \u2018Demans\u0131n Erken Te\u015fhisine Multidisipliner Yakla\u015f\u0131m\u2019 ana temas\u0131yla d\u00fczenlenen 14.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6536,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-6535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6535"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6537,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6535\/revisions\/6537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}