Bipolar bozuklu\u011fun tedavi edilebilir bir hastal\u0131k oldu\u011funu kaydeden \u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, do\u011fru tedavi ve d\u00fczenli takiple hastalar\u0131n tam verimli ve anlaml\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebildi\u011fini s\u00f6yledi. Bipolar tedavisinde dikkat edilmesi gereken 6 kritik nokta oldu\u011funu kaydeden Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00fcreklilik ve uyum ile do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011funu s\u00f6yledi. Prof. Dr. Ensari, bu \u00f6nemli noktalar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131: \u201c\u0130la\u00e7 tedavisine kesintisiz devam edilmeli, uyku d\u00fczeni korunmal\u0131, alkol ve madde kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131, erken uyar\u0131 i\u015faretleri tan\u0131nmal\u0131, d\u00fczenli doktor kontrol\u00fc aksat\u0131lmamal\u0131 ve stres y\u00f6netimi ile ya\u015fam d\u00fczenine \u00f6zen g\u00f6sterilmeli.\u201d
\u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, 30 Mart D\u00fcnya Bipolar G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Bipolar bozuklu\u011fun duygulan\u0131m\u0131n mani ve depresyon ataklar\u0131 dedi\u011fimiz iki u\u00e7 aras\u0131nda gidip gelmesiyle karakterize olan, arada tam d\u00fczelmeyle giden eski ad\u0131yla “manik-depresif hastal\u0131k” olarak bilinen bir duygulan\u0131m hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu ifade etti.
Hastal\u0131\u011f\u0131n iki temel kutbu bulunuyor
Hastal\u0131\u011f\u0131n iki temel kutbu oldu\u011funu kaydeden Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\u201cManik d\u00f6nem, ki\u015fide uyku ihtiyac\u0131n\u0131n belirgin azalmas\u0131, enerjide ola\u011fan\u00fcst\u00fc art\u0131\u015f, h\u0131zl\u0131 ve durdurulamaz konu\u015fma, grandiy\u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnceler (kendini ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetenekli veya g\u00fc\u00e7l\u00fc hissetme), d\u00fcrt\u00fcsel ve riskli davran\u0131\u015flar (a\u015f\u0131r\u0131 harcama, d\u00fc\u015f\u00fcnmeden verilen kararlar), dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve irritabilitenin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flarda art\u0131\u015f ile karakterize bir d\u00f6nemdir. Manik d\u00f6nemde hasta kendisini d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc, en zeki insan\u0131 gibi hissedebilir, \u00e7evresindeki insanlar bu de\u011fi\u015fimi a\u00e7\u0131k\u00e7a fark eder. A\u011f\u0131r manik d\u00f6nemlerde, ger\u00e7eklikle ba\u011fda\u015fmayan inan\u00e7lar (sanr\u0131lar) veya var olmayan \u015feyleri duyma (varsan\u0131lar) \u015feklinde psikotik belirtiler tabloya eklenebilir. Depresif d\u00f6nemde ise tablonun tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade eden Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cDerin \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck, hi\u00e7bir \u015feyden zevk alamama, enerji kayb\u0131, uyku ve i\u015ftah bozukluklar\u0131, de\u011fersizlik ve su\u00e7luluk duygular\u0131, konsantrasyon g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve a\u011f\u0131r durumlarda intihar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ortaya \u00e7\u0131kabilir.\u00a0 Bu d\u00f6nemde de bu kez duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flarda yava\u015flama ve azalma belirgindir.\u201d\u00a0
Hipomani, tan\u0131y\u0131 geciktirebiliyor\u00a0
Hastal\u0131\u011f\u0131n iki ana tipi oldu\u011funu kaydeden Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cBipolar I bozuklukta en az bir tam manik d\u00f6nem bulunurken, Bipolar II bozuklukta mani yerine daha hafif bir y\u00fckselme olan hipomani d\u00f6nemleri ve tekrarlayan depresyon ataklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hipomanide ki\u015fi enerjik ve \u00fcretken hisseder ancak i\u015flevsellikte ciddi bir bozulma olmaz ve psikotik belirtiler bulunmaz. Bu nedenle hipomani \u00e7o\u011fu zaman “hastal\u0131k” olarak alg\u0131lanmaz ve tan\u0131 gecikir\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu.
Bipolar 18-25 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda ba\u015fl\u0131yor
Bipolar bozuklu\u011fun genellikle gen\u00e7 eri\u015fkinlik d\u00f6neminde, ortalama 18-25 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cHastal\u0131k, kad\u0131n ve erkeklerde yakla\u015f\u0131k e\u015fit s\u0131kl\u0131kta g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ancak kad\u0131nlarda depresif d\u00f6nemler daha a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131yken, erkeklerde manik d\u00f6nemler daha belirgin olma e\u011filimindedir. Kad\u0131nlarda do\u011fum sonras\u0131 d\u00f6nem \u00f6zellikle depresyon i\u00e7in riskli bir zaman dilimidir\u201d dedi.
\u00c7evresel etkiler hastal\u0131\u011f\u0131n tetiklenmesinde etkili olabiliyor
Bipolar bozuklu\u011fun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir genetik yatk\u0131nl\u0131k ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cBirinci derece akrabalar\u0131nda bipolar bozukluk olan bireylerde hastal\u0131k riski genel pop\u00fclasyona g\u00f6re 8-10 kat artmaktad\u0131r. Ancak genetik yatk\u0131nl\u0131k tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir; stresli ya\u015fam olaylar\u0131, uyku d\u00fczensizlikleri ve madde kullan\u0131m\u0131 gibi \u00e7evresel etkenler hastal\u0131\u011f\u0131n tetiklenmesinde \u00f6nemli rol oynar. Bipolar Bozuklu\u011fun etiyolojisinin \u00e7ok say\u0131da genetik, n\u00f6rokimyasal ve \u00e7evresel fakt\u00f6r aras\u0131ndaki etkile\u015fimi i\u00e7erdi\u011fine inan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk belirtilerden do\u011fru tan\u0131ya ula\u015fma s\u00fcresi ne yaz\u0131k ki ortalama 5-10 y\u0131l gibi uzun bir s\u00fcreyi kapsamaktad\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.
Do\u011fru ve d\u00fczenli tedavi ile \u00fcretken bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir
Bipolar bozuklu\u011fun kesinlikle tedavi edilebilir bir hastal\u0131k oldu\u011funu belirten Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cDo\u011fru ve d\u00fczenli tedavi ile hastalar son derece \u00fcretken ve tatmin edici bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebilir. 30 Mart D\u00fcnya Bipolar G\u00fcn\u00fc’n\u00fcn, bipolar bozuklukla ya\u015fam\u0131\u015f olan \u00fcnl\u00fc besteci Vincent Van Gogh’un do\u011fum g\u00fcn\u00fcne denk gelmesi tesad\u00fcf de\u011fildir; tarih boyunca pek \u00e7ok sanat\u00e7\u0131, bilim insan\u0131 ve lider bu hastal\u0131kla birlikte ola\u011fan\u00fcst\u00fc ba\u015far\u0131lara imza atm\u0131\u015ft\u0131r.
\u0130la\u00e7 tedavisi ve psikoterapi uygulan\u0131yor
Tedavinin iki temel aya\u011f\u0131n\u0131 ila\u00e7 tedavisi ve psikoterapinin olu\u015fturdu\u011funu\u00a0 s\u00f6yleyen Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u015fu bilgileri verdi:
Farmakoterapi (\u0130la\u00e7 Tedavisi): Tedavinin temel ta\u015f\u0131 duygudurum dengeleyicilerdir. Lityum, bipolar bozukluk tedavisinde alt\u0131n standart olmaya devam etmektedir. Lityumun yan\u0131 s\u0131ra valproat, karbamazepin ve lamotrigin gibi antiepileptik ila\u00e7lar da duygudurum dengeleyicisi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Atipik antipsikotikler (ketiapin, olanzapin, risperidon ,aripiprazol vb) \u00f6zellikle akut manik d\u00f6nemlerde ve idame tedavide kullan\u0131l\u0131r.
Psikoterapi: \u0130la\u00e7 tedavisinin yan\u0131 s\u0131ra psikoterapi tedavinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.\u00a0 Bili\u015fsel davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 terapi ile hasta erken uyar\u0131 i\u015faretlerini tan\u0131may\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131n\u0131 fark etmeyi ve ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerilerini geli\u015ftirmeyi \u00f6\u011frenir. Ki\u015fileraras\u0131 ve sosyal ritim terapisi uyku-uyanma d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ve g\u00fcnl\u00fck rutinlerin d\u00fczenlenmesine odaklan\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc ritim bozulmalar\u0131 ataklar\u0131 tetikleyebilir. Psikoe\u011fitim ise hem hastan\u0131n hem ailesinin hastal\u0131\u011f\u0131 anlamas\u0131n\u0131, tedavi uyumunu art\u0131rmay\u0131 ve n\u00fcks\u00fc \u00f6nlemeyi hedefler.\u00a0 Aile e\u011fitimi, \u00f6zellikle \u00e7ok \u00f6nemli olup; ailede hastal\u0131\u011f\u0131n anla\u015f\u0131lmamas\u0131 hem hastan\u0131n hem ailenin ya\u015fam kalitesini olumsuz etkiler.\u201d
TRSM\u2019lerden destek al\u0131nabiliyor
Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, bug\u00fcn art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de hemen hemen her ilde mevcut Toplum Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezlerinde (TRSM) bipolar bozukluk tan\u0131s\u0131 bulunan bireylerin kendi ikamet adreslerine en yak\u0131n bulunan TRSM\u2019den hizmet alabildi\u011fini s\u00f6yledi. Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cBurada psikiyatrist liderli\u011finde psikolog, sosyal \u00e7al\u0131\u015fmac\u0131, psikiyatri hem\u015firesi,ergoterapist, i\u015f u\u011fra\u015f\u0131 terapisti, diyetisyen gibi multidisipliner ekip e\u015fli\u011finde bipolar tan\u0131s\u0131 alan bireylerin bireysel bak\u0131m planlar\u0131 do\u011frultusunda psikolojik, t\u0131bbi, sosyal, ekonomik, bar\u0131nma ve i\u015f alanlar\u0131ndaki ihtiya\u00e7lar\u0131 tespit edilmektedir. Bireye \u00f6zg\u00fc d\u00fczenli takip, tedavi ve rehabilitasyon s\u00fcre\u00e7leri takip edilmekte, gerekti\u011finde gezici ekip ev ziyaretleri ve kurumlararas\u0131 i\u015f birli\u011fi ile bipolar bozukluk tan\u0131s\u0131 alan bireylerin mevcut ihtiya\u00e7lar\u0131 giderilerek ve g\u00fc\u00e7lendirilerek toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fmeleri sa\u011flanmaktad\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.
Bipolar tedavisinde dikkat edilmesi gereken kritik noktalar
Bipolar bozuklukta tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00fcreklilik ve uyum ile do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011funu belirten Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, tedavide dikkat edilmesi gereken kritik noktalar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131:
\u0130la\u00e7 tedavisine kesintisiz devam: Bipolar bozuklukta en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve en tehlikeli sorun, hastan\u0131n kendini iyi hissetti\u011fi d\u00f6nemlerde ila\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u0131rakmas\u0131d\u0131r. \u0130la\u00e7 kesildi\u011finde n\u00fcks riski \u00e7ok y\u00fcksektir ve her yeni atak hastal\u0131\u011f\u0131n kronikle\u015fmesine katk\u0131da bulunur.
Uyku d\u00fczeninin korunmas\u0131: Uyku d\u00fczensizli\u011fi hem manik hem depresif ataklar\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc tetikleyicilerinden biridir. D\u00fczenli uyku-uyanma saatleri, uyku hijyeni kurallar\u0131na uyum ve uyku de\u011fi\u015fikliklerinin erken fark edilmesi tedavinin kritik bile\u015fenleridir.
Alkol ve madde kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131nma: Alkol ve madde kullan\u0131m\u0131, bipolar bozuklukta hem ataklar\u0131n tetiklenmesine hem de tedavi yan\u0131t\u0131n\u0131n belirgin \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmas\u0131na neden olur. \u00d6zellikle alkol, depresif d\u00f6nemleri derinle\u015ftirir; uyar\u0131c\u0131 maddeler ise manik ataklara zemin haz\u0131rlar.
Erken uyar\u0131 i\u015faretlerinin tan\u0131nmas\u0131: Her hastan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc n\u00fcks habercileri vard\u0131r. Uyku ihtiyac\u0131n\u0131n azalmas\u0131, harcamalarda art\u0131\u015f, konu\u015fma h\u0131z\u0131nda de\u011fi\u015fim veya sosyal geri \u00e7ekilme gibi belirtiler hastan\u0131n ve ailesinin birlikte tan\u0131mas\u0131 gereken bireysel uyar\u0131 i\u015faretleridir. Bu i\u015faretlerin erken fark edilmesi ile atak \u00f6nlenebilir veya hafif atlat\u0131labilir.
D\u00fczenli hekim kontrol\u00fc: Lityum, valproik asit gibi duygudurum dengeleyicileri d\u00fczenli kan d\u00fczeyi takibi, tiroid ve b\u00f6brek fonksiyon testlerinin takibini gerektirir. Tedavi izlemi kesintisiz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir.
Stres y\u00f6netimi ve ya\u015fam d\u00fczeni: D\u00fczenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme, sosyal destek a\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve stres y\u00f6netimi teknikleri tedavinin destekleyici bile\u015fenleridir.
Duygudurum de\u011fi\u015fikli\u011fi belirtilerini fark etti\u011finizde uzmana ba\u015fvurun
Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131: \u201cSon olarak, 30 Mart D\u00fcnya Bipolar G\u00fcn\u00fc vesilesiyle \u015funu vurgulamak gerekir ki, bipolar bozukluk tedavi edilebilir bir hastal\u0131kt\u0131r. Do\u011fru tedavi ve d\u00fczenli takiple hastalar tam verimli ve anlaml\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebilir. Hastal\u0131\u011fa ili\u015fkin toplumsal damgalanman\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, erken tan\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi ve tedaviye eri\u015fimin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hepimizin ortak sorumlulu\u011fudur. Ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 herkesin meselesidir. Ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olmadan sa\u011fl\u0131ktan s\u00f6z edilemez. L\u00fctfen yukarda s\u00f6z etti\u011fimiz depresyon veya manik atak gibi duygudurum de\u011fi\u015fikli\u011fi belirtilerini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 fark etti\u011finizde erkenden ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131na ba\u015fvurunuz.\u201d<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bipolar bozuklu\u011fun tedavi edilebilir bir hastal\u0131k oldu\u011funu kaydeden \u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6968,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-6967","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6967"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6967\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6969,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6967\/revisions\/6969"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}