{"id":7399,"date":"2026-04-01T10:21:15","date_gmt":"2026-04-01T10:21:15","guid":{"rendered":"https:\/\/busondakika.com.tr\/?p=7399"},"modified":"2026-04-01T10:21:16","modified_gmt":"2026-04-01T10:21:16","slug":"hastaya-ozel-tumor-kopyasiyla-laboratuvarda-en-etkili-ilac-belirleniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/busondakika.com.tr\/?p=7399","title":{"rendered":"Hastaya \u00d6zel T\u00fcm\u00f6r Kopyas\u0131yla Laboratuvarda En Etkili \u0130la\u00e7 Belirleniyor"},"content":{"rendered":"

Kanser tedavisinde \u201cdeneme-yan\u0131lma\u201d d\u00f6nemi yava\u015f yava\u015f kapan\u0131yor. \u015eu s\u0131ralar \u00f6zellikle kolon kanserinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar umut vaat ediyor. Kolon kanserinde hastadan al\u0131nan t\u00fcm\u00f6r dokusu laboratuvarda kopyalanarak \u00fc\u00e7 boyutlu bir \u201corganoid\u201d modeli olu\u015fturuluyor ve hedefe y\u00f6nelik ila\u00e7lar bu model \u00fczerinde deneniyor. B\u00f6ylece her hastaya \u00f6zel en etkili tedavi se\u00e7ene\u011fi, tedaviye ba\u015flanmadan \u00f6nce belirlenebiliyor. Yapay zek\u00e2 destekli bu yeni yakla\u015f\u0131m, hem d\u00fcnyada hem T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6nc\u00fc ve ilk olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

Ac\u0131badem \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi T\u0131p Bili\u015fimi ve Biyoistatistik Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. U\u011fur Sezerman liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen proje, Organoid alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nan \u0130zmir Biyot\u0131p ve Genom Merkezi Ba\u015f Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve bir organoid firmas\u0131 kurucusu Prof. Dr. Esra Erdal i\u015f birli\u011fiyle, kolon kanserinde ki\u015fiye \u00f6zel tedaviyi somut bir laboratuvar modeline ta\u015f\u0131yor. Proje kapsam\u0131nda geli\u015ftirilen sistemle, yakla\u015f\u0131k 6 hafta gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede hastan\u0131n t\u00fcm\u00f6r\u00fcne en etkili ilac\u0131n belirlenmesi hedefleniyor.<\/strong><\/em><\/p>\n

Bioinformatik alan\u0131nda uzun y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini belirten Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, kanserde art\u0131k \u00e7ok katmanl\u0131 veri analizinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu vurguluyor. T\u00fcm\u00f6r\u00fcn dijital ve biyolojik haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131na dikkat \u00e7eken Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cBioinformatik; t\u0131bbi verileri bilgisayar tabanl\u0131 yakla\u015f\u0131mlarla analiz ederek tan\u0131 ve tedavide kullan\u0131lacak y\u00f6ntemler geli\u015ftiren bir alan. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde DNA dizileme teknolojileri sayesinde elimizde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda veri var. \u00d6zellikle kanserde, t\u00fcm\u00f6r dokusunu ve kandan elde edilen DNA\u2019y\u0131 dizileyerek t\u00fcm\u00f6re \u00f6zg\u00fc somatik varyasyonlar\u0131 tespit edebiliyoruz\u201d diyor.<\/p>\n

Bu analizler sayesinde t\u00fcm\u00f6r\u00fcn hangi genetik de\u011fi\u015fimlerle tetiklendi\u011fi, hangi sinyal mekanizmalar\u0131 \u00fczerinden b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ortaya konuyor. Ancak t\u00fcm\u00f6r tek tip bir yap\u0131 de\u011fil. Heterojen, yani farkl\u0131 klonlardan olu\u015fan karma\u015f\u0131k bir yap\u0131. Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cT\u00fcm\u00f6r i\u00e7indeki farkl\u0131 klonlar\u0131 ve her birinin \u2018driver\u2019 dedi\u011fimiz tetikleyici mekanizmalar\u0131n\u0131 belirleyebiliyoruz. B\u00f6ylece t\u00fcm\u00f6rdeki \u00e7e\u015fitlili\u011fi yakalam\u0131\u015f oluyoruz\u201d ifadelerini kullan\u0131yor.<\/p>\n

Sadece DNA Yetmiyor: \u00c7ok Katmanl\u0131 \u201cOmik\u201d Analiz<\/h2>\n

Kolon kanseriyle ilgili y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri proje yaln\u0131zca DNA dizilemesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Transkriptom analizleriyle hangi genin ne kadar \u00fcretildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyor; sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve t\u00fcm\u00f6r dokusu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Epigenetik mekanizmalar da incelenerek hangi genlerin aktif, hangilerinin bask\u0131lanm\u0131\u015f oldu\u011fu ortaya konuyor. Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cT\u00fcm\u00f6r\u00fcn genetik yap\u0131s\u0131ndan h\u00fccre i\u00e7inde \u00fcretilen proteinlere ve metabolik \u00fcr\u00fcnlere kadar \u00e7ok say\u0131da biyolojik veriyi, yani \u2018omik veri\u2019yi bir araya getirerek hastan\u0131n t\u00fcm\u00f6r\u00fcn\u00fcn detayl\u0131 bir modelini olu\u015fturuyoruz. Bu kadar b\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131k veriyi insan\u0131n tek ba\u015f\u0131na analiz etmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapay zek\u00e2dan yararlan\u0131yoruz. Bu analizlerin ard\u0131ndan geli\u015ftirdi\u011fimiz PANACEA y\u00f6ntemi devreye giriyor. A\u011f temelli algoritmalarla t\u00fcm\u00f6r\u00fcn tetikleyici genleri ve ila\u00e7larla hedef al\u0131nan genler haritalan\u0131yor. Ama\u00e7; t\u00fcm tetikleyici mekanizmalar\u0131 ayn\u0131 anda susturabilecek en uygun ila\u00e7 ya da ila\u00e7 kombinasyonunu belirlemek\u201d diyor.\u00a0<\/p>\n

Laboratuvarda \u201cMini Organlar\u201d Olu\u015fturuluyor<\/h2>\n

Prof. Dr. U\u011fur Sezerman laboratuvar ortam\u0131nda \u00fcretilen organoidlerin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu vurguluyor: \u201cHastadan al\u0131nan dokudan laboratuvar ortam\u0131nda \u00fcretilen, \u00fc\u00e7 boyutlu ve ger\u00e7ek organa biyolojik olarak olduk\u00e7a benzeyen mini doku modellerine \u2018organoid\u2019 diyoruz. Bu yap\u0131lar, t\u00fcm\u00f6r\u00fcn h\u00fccresel mimarisini ve biyolojik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde taklit eder. Bu sayede ila\u00e7lar, do\u011frudan hastan\u0131n t\u00fcm\u00f6r\u00fcn\u00fcn kopyas\u0131 \u00fczerinde denenebilir. B\u00f6ylece hayvan deneylerine de ihtiya\u00e7 kalmaz\u201d\u2026<\/p>\n

Kolon Kanseri \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131 D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de Bir \u0130lk<\/h2>\n

Kolon kanseriyle ilgili y\u00fcr\u00fct\u00fclen yeni projede, kolon kanseri hastas\u0131ndan al\u0131nan dokudan ki\u015fiye \u00f6zel bir organoid olu\u015fturulacak. \u00d6nce yapay zek\u00e2 ile t\u00fcm\u00f6r\u00fcn tetikleyici mekanizmalar\u0131 belirlenecek, ard\u0131ndan bu mekanizmalar\u0131 hedefleyen ila\u00e7 adaylar\u0131 se\u00e7ilecek. Bu ila\u00e7lar, k\u00f6k h\u00fccre ve organoid teknolojileri laboratuvar\u0131nda \u00fcretilecek organoid modelleri \u00fczerinde test edilecek.<\/p>\n

Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cOrganoidler \u00f6zellikle kolon kanserinde kanseri mimik edecek \u015fekilde ba\u015far\u0131yla \u00fcretilebiliyor; ancak bizim fark\u0131m\u0131z, ki\u015finin kanser mekanizmas\u0131n\u0131 ayd\u0131nlat\u0131p do\u011frudan hedefe y\u00f6nelik ila\u00e7lar\u0131n bu model \u00fczerinde denenmesini sa\u011flamak. Y\u00fczlerce ila\u00e7 denemektense, birka\u00e7 deneyle h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde organoid t\u00fcm\u00f6r \u00fczerinde hastaya uygun tedaviyi belirlemenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bu y\u00f6ntem d\u00fcnyada da bir ilk.\u00a0Omik verilerden hastan\u0131n diren\u00e7li oldu\u011fu ila\u00e7lar\u0131 da, geli\u015ftirdi\u011fimiz yapay zeka y\u00f6ntemleri ile belirliyoruz. B\u00f6ylece hastan\u0131n yan\u0131t verebilece\u011fi ila\u00e7lar ile deneme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak hem ekonomik y\u00fck\u00fc hafifletiyor hem de denemelerin h\u0131zlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00fcrece \u00f6nemli katk\u0131da bulunuyoruz\u201d diyor. \u00a0<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma sayesinde yakla\u015f\u0131k 6 hafta i\u00e7inde hangi ilac\u0131n etkili oldu\u011fu belirlenecek ve sonu\u00e7 do\u011frudan klinisyene bildirilecek. Sonras\u0131nda da hekim, en etkili tedaviyi hastaya uygulayacak. Bu tedavilerin rutine girebilmesi i\u00e7in tabii ki uluslararas\u0131 kapsaml\u0131 klinik \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 olacak.<\/p>\n

\u0130lk A\u015famada Son Evre Hastalarda Uygulanacak<\/h2>\n

Organoidlerin ila\u00e7 denemelerinde kullan\u0131m\u0131 FDA taraf\u0131ndan da onaylanm\u0131\u015f durumda. Bu yakla\u015f\u0131m, deney hayvan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltma potansiyeli de ta\u015f\u0131yor. Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cOrganoid \u00fczerinde deneyece\u011fimiz ve \u00e7al\u0131\u015fan tedavinin, ger\u00e7ek t\u00fcm\u00f6rde de \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 hedefliyoruz. Bu model sayesinde hayvan deneylerine ihtiya\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kalkabilir\u201d diyor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma ilk etapta, mevcut t\u00fcm tedavileri alm\u0131\u015f ve yan\u0131t al\u0131namam\u0131\u015f son evre kolon kanseri hastalar\u0131nda uygulanacak. Ancak hedef \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck. Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cY\u00f6ntemler geli\u015ftik\u00e7e bunu son a\u015famadaki hastalarda de\u011fil, hastaya ilk tan\u0131 kondu\u011fu anda uygulayabilece\u011fiz. B\u00f6ylece hasta zaman kaybetmeyecek; gereksiz ve etkisiz tedavilerle maddi ve biyolojik y\u00fck alt\u0131na girmeyecek.\u00a0Kolon kanserinin t\u00fcm alt t\u00fcrlerinde uygulanabilecek olan bu y\u00f6ntem, tamamen ki\u015fiye \u00f6zel bir yakla\u015f\u0131m sunuyor\u201d ifadelerini kullan\u0131yor.<\/p>\n

2 Y\u0131lda 30 Hasta, 5 Y\u0131lda Klinik Rutine Girebilir<\/h2>\n

TEYDEB onay\u0131 alan proje kapsam\u0131nda iki y\u0131l i\u00e7inde 30 hasta \u00fczerinde uygulama tamamlanacak. Ard\u0131ndan y\u00f6ntemin di\u011fer kanser t\u00fcrlerinde, \u00f6zellikle meme kanserinde uygulanmas\u0131 planlan\u0131yor. Prof. Dr. U\u011fur Sezerman, \u201cKanser ciddi bir yara. Gereksiz ve etkisiz tedaviler hastan\u0131n en de\u011ferli \u015feyi olan zaman\u0131n\u0131 al\u0131yor. Art\u0131k t\u0131bb\u0131n \u00f6z\u00fcne gidip, hastal\u0131k yoktur hasta vard\u0131r yakla\u015f\u0131m\u0131yla hastal\u0131\u011f\u0131n tetikleyici mekanizmas\u0131n\u0131 bulup onu hedefleyen \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek zorunday\u0131z. T\u0131pta bu yakla\u015f\u0131m\u0131n 5 y\u0131l i\u00e7inde \u00e7ok daha yayg\u0131n hale gelece\u011fine inan\u0131yorum.\u00a0Kanserde yeni d\u00f6nem art\u0131k \u00e7ok net: T\u00fcm\u00f6r\u00fc tam olarak anlamadan tedaviye ba\u015flanmamal\u0131. \u0130la\u00e7 hastaya verilmeden \u00f6nce, laboratuvarda olu\u015fturulan t\u00fcm\u00f6r\u00fcn kopyas\u0131nda denenmeli\u201d<\/strong>\u00a0diyor.<\/p>\n

Kolon kanseriyle ba\u015flayan bu \u00e7al\u0131\u015fma; gelecekte di\u011fer kanserlerde oldu\u011fu gibi \u00fclseratif kolit, irritabl ba\u011f\u0131rsak sendromu gibi hastal\u0131klarda da organoid modelleri \u00fczerinden ki\u015fiye \u00f6zel tedavilerin geli\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilir\u2026\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kanser tedavisinde \u201cdeneme-yan\u0131lma\u201d d\u00f6nemi yava\u015f yava\u015f kapan\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7400,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-7399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7399"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7401,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7399\/revisions\/7401"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}