{"id":8107,"date":"2026-04-04T07:18:54","date_gmt":"2026-04-04T07:18:54","guid":{"rendered":"https:\/\/busondakika.com.tr\/?p=8107"},"modified":"2026-04-04T07:18:55","modified_gmt":"2026-04-04T07:18:55","slug":"plaza-dili-ve-emoji-kulturu-turkceyi-asindiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/busondakika.com.tr\/?p=8107","title":{"rendered":"Plaza dili ve emoji k\u00fclt\u00fcr\u00fc T\u00fcrk\u00e7eyi a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131yor!"},"content":{"rendered":"<p> \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi T\u00fcrk\u00e7e \u00d6\u011fretim Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (\u00dcST\u00d6MER) M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve T\u00fcrk Dili B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Sel\u00e7uk Duman; i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 esir alan &#8220;plaza dili&#8221;, sosyal medyadaki emoji k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve dijital i\u00e7eriklerin dil \u00fczerindeki tahribat\u0131na dair \u00e7arp\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim ve i\u015f hayat\u0131nda yozla\u015f\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7enin yozla\u015fmas\u0131 en belirgin olarak e\u011fitim ve i\u015f hayat\u0131nda g\u00f6zlendi\u011fini dile getiren \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Sel\u00e7uk Duman, \u201cPlaza dili dedi\u011fimiz, T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmle yap\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7ine \u0130ngilizce kelimelerin geli\u015fig\u00fczel serpi\u015ftirildi\u011fi garip bir jargon, maalesef kurumsal kimli\u011fi esir alm\u0131\u015f durumda. Bunun yan\u0131 s\u0131ra cadde ve sokaklardaki d\u00fckkan tabelalar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yabanc\u0131 ve tuhaf zorlama dil kullan\u0131m\u0131, dilin g\u00f6rsel haf\u0131zas\u0131n\u0131 da hasara u\u011fratmaktad\u0131r. \u2018Ana s\u00fct\u00fcm\u00fcz\u2019 olan ana dilimiz T\u00fcrk\u00e7e, kendi \u00f6z topraklar\u0131nda bile ikinci s\u0131n\u0131f bir dil muamelesi g\u00f6rmekte ve bu durum dilimizin itibar\u0131na son derece zarar vermektedir.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan yabanc\u0131 kelimelerin \u0131srarla kullan\u0131m\u0131 dili k\u00f6ks\u00fczle\u015ftiriyor<\/strong><\/p>\n<p>Dilin matemati\u011fine ve ahengine uymayan, \u00fcstelik T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan yabanc\u0131 kelimelerin \u0131srarla kullan\u0131m\u0131n\u0131n dilimizi k\u00f6ks\u00fczle\u015ftirdi\u011fini kaydeden \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Sel\u00e7uk Duman, \u201cKelimeler sadece sesten ibaret formlar de\u011fildir, tarihsel bir y\u00fck ta\u015f\u0131rlar ve yabanc\u0131 kelimeyi gereksiz yere kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda o tarihi ba\u011f\u0131 kopar\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu durum zamanla T\u00fcrk\u00e7enin t\u00fcretme g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve sistemini k\u0131rar ve dili sadece basit bir ileti\u015fim arac\u0131na indirgeyerek estetik derinli\u011fini yok eder.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Sosyal medya dili h\u0131z ve emoji \u00fczerine kurulu<\/strong><\/p>\n<p>Sel\u00e7uk Duman, sosyal medyan\u0131n h\u0131z odakl\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n da dil \u00fczerinde \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme neden oldu\u011funu belirterek, \u201cSosyal medyada h\u0131z odakl\u0131 hareket edildi\u011fi i\u00e7in bu durum dili gramer kurallar\u0131ndan ve nezaketten h\u0131zla soyutluyor. Sesli harflerin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, duygular\u0131n derinlikli kelimeler yerine emojilere hapsedildi\u011fi bu mecra, ifade yetene\u011fimizi k\u00f6reltiyor. Derdini tam c\u00fcmlelerle anlatamayan, sadece tepki odakl\u0131, par\u00e7al\u0131 ve g\u00fcd\u00fck bir ileti\u015fim dili, ne yaz\u0131k ki \u00f6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fme tehlikesi ta\u015f\u0131yor.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n<p><strong>Kelime bilmeyen insan d\u00fc\u015f\u00fcnemez<\/strong><\/p>\n<p>Dil ile d\u00fc\u015f\u00fcnce aras\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f bulundu\u011funu vurgulayan Sel\u00e7uk Duman, \u201cKelime bilmeyen insan d\u00fc\u015f\u00fcnemez; \u00e7\u00fcnk\u00fc kelimeler d\u00fc\u015f\u00fcncenin yap\u0131 ta\u015flar\u0131d\u0131r ve insan zihni, ancak bildi\u011fi kelime say\u0131s\u0131 kadar geni\u015f bir ufka sahip olabilir. \u0130smini bilmedi\u011fimiz, kavramla\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir duyguyu veya d\u00fc\u015f\u00fcnceyi zihnimizde tasnif edemeyiz. Dil ne kadar zenginse d\u00fc\u015f\u00fcnce de o kadar \u00e7ok katmanl\u0131 olur. Kelime hazinesi zay\u0131flad\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnce s\u0131\u011fla\u015f\u0131r, incelikler kaybolur ve ki\u015finin d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 darald\u0131k\u00e7a daral\u0131r.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Yeni kelimeler zihni geli\u015ftirir<\/strong><\/p>\n<p>Yeni kelimeler \u00f6\u011frenmenin yaln\u0131zca ileti\u015fim becerilerini de\u011fil, ki\u015fisel geli\u015fimi de g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini belirten Sel\u00e7uk Duman, \u201cYeni kelime \u00f6\u011frenmek, beynin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fleten ve esnekli\u011fini art\u0131ran en g\u00fc\u00e7l\u00fc zihinsel idmanlardan biridir. Sadece daha iyi konu\u015fmay\u0131 sa\u011flamaz; ayn\u0131 zamanda olaylar\u0131 alg\u0131lama ve analiz etme yetene\u011fimizi ve empati g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131r\u0131r. Kavram d\u00fcnyas\u0131 zenginle\u015fen insan, kendini ve \u00e7evresini daha do\u011fru tan\u0131mlar. Bu fark\u0131ndal\u0131k da ku\u015fkusuz ki\u015fisel geli\u015fimin en temel ve en sa\u011flam basama\u011f\u0131d\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>Okuma, kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc kayna\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmenin en etkili yolunun okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu vurgulayan Sel\u00e7uk Duman, \u201cOkuma, kelimelerin do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131na yap\u0131lan bir yolculuktur ve da\u011farc\u0131\u011f\u0131 ezberle de\u011fil, ba\u011flam i\u00e7inde \u00f6\u011freterek besler. Sadece s\u00f6zl\u00fckten bak\u0131larak \u00f6\u011frenilen kelime unutulabilir ancak bir hik\u00e2yenin i\u00e7inde, bir duyguyla harmanlanm\u0131\u015f kelime zihne m\u0131h gibi kaz\u0131n\u0131r. Nitelikli okuma, pasif kelime hazinemizi aktif hale getirir ve bize, hi\u00e7 ya\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayatlar\u0131 ve duygular\u0131 kelimeler yoluyla tecr\u00fcbe ettirir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Dijital i\u00e7erikler kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde pop\u00fcler dijital i\u00e7eriklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u201ch\u0131zl\u0131 t\u00fcketim\u201d mant\u0131\u011f\u0131yla \u00fcretildi\u011fini belirten Sel\u00e7uk Duman, \u201cAyn\u0131 200-300 kelimenin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc, kli\u015felerle dolu videolar ve k\u0131sa metinler, zihni tembelli\u011fe ve kolayc\u0131l\u0131\u011fa al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Anlam derinli\u011fi olan edebi ve bilimsel yaz\u0131lar haricindeki y\u00fczeysel dijital yaz\u0131 d\u00fcnyas\u0131, dilin zenginli\u011fini eriten ve montonla\u015ft\u0131ran bir etki olu\u015fturuyor.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n<p><strong>S\u00f6zl\u00fck kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok \u00f6nemli<\/strong><\/p>\n<p>Bilgi kirlili\u011finin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00f6zl\u00fck kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha da \u00f6nemli hale geldi\u011fini belirten Sel\u00e7uk Duman, \u201cBilgi kirlili\u011finin bu denli artt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda kelimenin do\u011frusuna ve k\u00f6k\u00fcne ula\u015fmak bir sorumluluktur. \u0130nternette h\u0131zl\u0131ca arama yapmak ile bir s\u00f6zl\u00fck maddesini incelemek ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. S\u00f6zl\u00fck, kelimenin k\u00f6k\u00fcn\u00fc, akrabalar\u0131n\u0131 ve n\u00fcanslar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Merak duygusunu canl\u0131 tutmak, incelikli d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve dili hakk\u0131yla kullanmak isteyen herkes i\u00e7in s\u00f6zl\u00fck, emek duygusu veren vazge\u00e7ilmez bir yol arkada\u015f\u0131d\u0131r.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Sadele\u015fme ba\u015fka, fakirle\u015fme ba\u015fka<\/strong><\/p>\n<p>Dil tart\u0131\u015fmalar\u0131nda s\u0131k\u00e7a g\u00fcndeme gelen sadele\u015fme konusuna da de\u011finen Sel\u00e7uk Duman, \u201cSadele\u015fmek, dili anla\u015f\u0131lmaz, gereksiz s\u00fcsl\u00fc y\u00fcklerden kurtar\u0131p durula\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Fakirle\u015fmek ise anlam\u0131 kar\u015f\u0131layan kelimeleri at\u0131p dili \u00e7orakla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u2018ihtimal\u2019, \u2018olas\u0131l\u0131k\u2019, \u2018imk\u00e2n\u2019 kelimelerinin hepsi farkl\u0131 tonlarda anlam i\u00e7erir. Bunlar\u0131 at\u0131p tek kelimeye indirmek sadelik de\u011fil, s\u0131\u011fl\u0131k olacakt\u0131r. Sadele\u015fme dilin tortusunu almakt\u0131r; fakirle\u015fme ise dili kurutmakt\u0131r ve s\u00f6nd\u00fcrmektir. Aradaki bu hayati fark\u0131 iyi g\u00f6rmek gerekir.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi T\u00fcrk\u00e7e \u00d6\u011fretim Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (\u00dcST\u00d6MER) M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve T\u00fcrk Dili B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fr.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8108,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-8107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8107"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8109,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8107\/revisions\/8109"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}