\u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. M. Emel Alphan ve Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 taraf\u0131ndan diyabetliler i\u00e7in olu\u015fturulan diyet listelerinin, Tip 2 diyabet i\u00e7in k\u0131lavuzlara dayal\u0131 referans diyetlerden sistematik sapmalar g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koydu. Yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n Tip 2 diyabetli bireyleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde homojen bir grup olarak ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. M. Emel Alphan, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6nerdi\u011fi listelere g\u00f6re proteinlerin fazla al\u0131nmas\u0131n\u0131n nefropati olu\u015fumuna neden olabilece\u011fi; karbonhidrat ve posan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck al\u0131nmas\u0131n\u0131n da kan \u015fekeri reg\u00fclasyonunun sa\u011flanmas\u0131nda zorluk yaratma gibi risklere yol a\u00e7abilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundu.\u00a0 Prof. Dr. M. Emel Alphan, cinsiyet, ya\u015f, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve e\u015flik eden hastal\u0131klar gibi klinik fakt\u00f6rlerin bireysel enerji ve protein gereksinimlerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilece\u011fine dikkat \u00e7ekti.
\u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. M. Emel Alphan ve Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan diyet listelerinin diyabetliler a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenilirli\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.\u00a0
Diyabet d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda h\u0131zla art\u0131yor
Ara\u015ft\u0131rmaya ili\u015fkin de\u011ferlendirmede bulunan Prof. Dr. M. Emel Alphan, diyabetin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yar\u0131m milyardan fazla insan\u0131 etkileyen kronik metabolik bir hastal\u0131k oldu\u011funu belirterek \u201cDiyabetin bu h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f\u0131, diyabete e\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131n, diyabete ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin ve sa\u011fl\u0131k harcamalar\u0131n\u0131n artmas\u0131na da neden olur. Tip 2 diyabetin art\u0131\u015f\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda d\u00fcnyada genel olarak ya\u015fl\u0131 n\u00fcfusun art\u0131\u015f\u0131, fiziksel hareketsizlik ve sedanter ya\u015fam tarzlar\u0131, Bat\u0131 diyeti olarak adland\u0131r\u0131lan enerjisi yo\u011fun ve besin \u00f6\u011feleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan fakir diyet modellerinin benimsenmesi gelir\u201d dedi.\u00a0
T\u0131bbi beslenme tedavisi, Tip 2 diyabet y\u00f6netiminin temel ta\u015f\u0131
T\u0131bbi beslenme tedavisinin, Tip 2 diyabetin y\u00f6netiminin temel ta\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen Prof. Dr. M. Emel Alphan, \u201cT\u0131bbi beslenme tedavisi, kan \u015fekeri kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131nda, kardiyometabolik risk fakt\u00f6rlerinin azalt\u0131lmas\u0131nda ve ya\u015fam kalitesinin iyile\u015ftirilmesinde kritik bir rol oynar. T\u0131bbi beslenme tedavisinin de Tip 2 diyabetli bireylere diyabet alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir diyetisyen taraf\u0131ndan verilmesi gerekir. Oysaki son zamanlarda Tip 2 diyabetli bireylerin beslenme planlamalar\u0131 (diyetler) i\u00e7in yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d dedi.\u00a0\u00a0
Yapay zekan\u0131n \u00f6nerdi\u011fi diyet planlar\u0131 ne kadar g\u00fcvenli?
Bilgisayar\u0131 ve interneti olan herkesin yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 yolu ile beslenme planlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. M. Emel Alphan, fakat yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan diyet planlar\u0131n\u0131n klinik g\u00fcvenli\u011fi, nicel do\u011frulu\u011fu ve k\u0131lavuzlara uygunlu\u011fu konusunun olduk\u00e7a belirsiz oldu\u011funu s\u00f6yledi.
6 ayr\u0131 yapay zek\u00e2 uygulamas\u0131n\u0131n diyet planlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131
Bu nedenlerle Atlas \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri olarak bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdiklerini kaydeden Prof. Dr. M. Emel Alphan, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda Amerikan Diyabet Birli\u011fi, Avrupa Diyabet Birli\u011fi, D\u00fcnya Diyabet Birli\u011fi ve ulusal k\u0131lavuzlara uygun olarak bir diyabet diyetisyeni taraf\u0131ndan Tip 2 diyabetliler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f standart \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck 1800 kalorilik referans diyet planlar\u0131, 6 ayr\u0131 yapay zek\u00e2 uygulamas\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu diyet planlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u201d dedi.
Standart diyet planlar\u0131na g\u00f6re sapmalar g\u00f6zlendi
Prof. Dr. M. Emel Alphan, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n detaylar\u0131na ili\u015fkin \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\u201cYapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n diyet planlar\u0131 ile standart diyetin birbirleri ile uyumlu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in bu diyet planlar\u0131n\u0131n enerji, karbonhidrat, ya\u011f ve posa de\u011ferleri istatistiksel olarak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. K\u0131lavuzlara uyum ve klinik uygunluk, diyabet diyetisyenleri taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak puanland\u0131. Yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n hepsinin standart diyet plan\u0131ndan sapmalar g\u00f6sterdi\u011fi, toplam enerji, karbonhidrat ve posa miktar\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck ve proteinin daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.
Karbonhidrat eksik, posa d\u00fc\u015f\u00fck hesapland\u0131
Referans diyete g\u00f6re 6 yapay zek\u00e2 uygulamas\u0131, enerjiyi 200 ila 400 kalori d\u00fc\u015f\u00fck, bir yapay zek\u00e2 uygulamas\u0131 ise yakla\u015f\u0131k 200 kalori fazla hesaplad\u0131. Karbonhidrat a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n hepsinin karbonhidrat\u0131 102 gram ila 75 gram eksik hesaplad\u0131\u011f\u0131 posan\u0131n da daha d\u00fc\u015f\u00fck miktarlarda hesapland\u0131\u011f\u0131 belirlendi. Protein a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendi\u011finde referans diyete g\u00f6re ise 30 gram ila 10 graml\u0131k y\u00fcksek de\u011ferler elde edildi\u011fi belirlendi.\u201d\u00a0
Hastan\u0131n bireysel \u00f6zelliklerine dayal\u0131 uyarlamalar i\u00e7ermiyor
Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n Tip 2 diyabet i\u00e7in k\u0131lavuzlara dayal\u0131 referans diyetlerden sistematik sapmalar g\u00f6steren diyet planlar\u0131 \u00fcretti\u011fini ortaya koydu\u011funu s\u00f6yleyen Prof. Dr. M. Emel Alphan, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan \u00fcretilen diyetlerin referans diyete g\u00f6re \u00f6zellikle enerji ve karbonhidrat miktarlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck, proteinin ise bir miktar fazla oldu\u011fu tespit edilirken; hastaya bireysel \u00f6zelliklere dayal\u0131 uyarlamalar\u0131n i\u00e7ermedi\u011fi belirlendi\u201d dedi.
\u00d6nemli riskler olu\u015fabilir
Prof. Dr. M. Emel Alphan, referans diyete g\u00f6re belirlenen bu sapmalara ba\u011fl\u0131 olarak proteinlerin fazla al\u0131nmas\u0131n\u0131n nefropati olu\u015fumuna neden olabilece\u011fi gibi, karbonhidrat ve posan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck al\u0131nmas\u0131n\u0131n da kan \u015fekeri reg\u00fclasyonunun sa\u011flanmas\u0131nda zorluk yaratabilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundu.\u00a0
Yapay zek\u00e2, destekleyici ara\u00e7lar olarak kullan\u0131labilir
Yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n Tip 2 diyabetli bireyleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde homojen bir grup olarak ele alm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, oysa cinsiyet, ya\u015f, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve e\u015flik eden hastal\u0131klar gibi klinik fakt\u00f6rlerin bireysel enerji ve protein gereksinimlerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilece\u011fini belirten Prof. Dr. M. Emel Alphan, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:\u00a0
\u201cAyr\u0131ca standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir uyar\u0131 verildi\u011finde, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 bireyselle\u015ftirmeyi desteklemek i\u00e7in ek bilgi talep etmedi ve ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f diyet \u00f6nerileri sunmada ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Bu durumun bireyselle\u015ftirilmi\u015f beslenme tedavisi ilkesiyle \u00e7eli\u015fti\u011fi ve diyetisyen rehberli\u011finin Tip 2 diyabet y\u00f6netiminde esas oldu\u011funu vurgulamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bununla birlikte, geli\u015fen dijital ortamda, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yads\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ve diyabetin beslenme tedavisi kapsam\u0131nda diyetisyenler taraf\u0131ndan destekleyici ara\u00e7lar olarak kullan\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8780,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-8779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8779"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8781,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8779\/revisions\/8781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busondakika.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}